Eryk Ostrowski – "Charlotte Brontë i jej siostry śpiące"

"Brontë skutecznie zacierała ślady. Starała się sama nadać rysy swojemu portretowi, któremu my, potomni, będziemy się przyglądać i który będziemy podziwiać".

Charlotte, Emily i Anna Brontë to postacie literackiego świata, które od wielu lat fascynują kolejne rzesze literaturoznawców, historyków i zwykłych miłośników twórczości trzech sióstr. Publikacja, o której dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć jest wyjątkowa. Jej autor bowiem niepostrzeżenie zasiewa w czytelniku ziarno niepewności w postaci pytania: "Czy autorką wszystkich książek sióstr Brontë może być wyłącznie Charlottte?" Trzy siostry, jedna literacka zagadka.

Eryk Ostrowski to urodzony w 1977 r. poeta, prozaik, eseista i redaktor. Autor siedmiu książek poetyckich i ponad dwudziestu opracowań. Ostrowski jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, może poszczycić się współpracą z takimi poetkami jak Urszula Kozioł, Joanna Salamon czy Marianna Bocian. Obecnie mieszka w Warszawie.

"Charlotte Brontë i jej siostry śpiące" to ponad sześćset stronicowa biografia sióstr Brontë, w której Eryk Ostrowski poddając analizie życie trzech pisarek wszech czasów, stara się uprawdopodobnić tezę, jakoby jedyną autorką wszystkich powieści wydanych przez siostry była Charlotte. I to właśnie na tej postaci, autor skupia się najbardziej. Publikacja składająca się z czternastu rozdziałów zawiera nie tłumaczone dotąd na język polski listy Emily i Anne, wiele rycin, obrazów i dokumentów. Jak można się przekonać tajemnica wrzosowisk Haworth jest nadal żywa i obecna we współczesnym świecie. I nadal intryguje.

W celu poddania w wątpliwość autorstwo książek, które powszechnie uważa się za dzieła trzech sióstr, autor przedstawia czytelnikowi nieznany dotychczas profil autorki "Jane Eyre". Jej życie bowiem jak się okazuje pełne było skrywanej namiętności i niespełnionych pragnień dotyczących mężczyzn obecnych w jej życiu. Eryk Ostrowski stara się udowodnić, iż we wszystkich książkach sióstr Brontë, oprócz podobnego stylu zauważyć można również nawiązania do życia samej Charlotte. Co więcej, autor przytacza dość ciekawy fakt w obliczu swojej dość kontrowersyjnej tezy. Mianowicie, nikt nigdy nie widział rękopisów książek Emily i Anne, wszystkim bowiem zajmowała się sama Charlotte. Eryk Ostrowski na podstawie dostępnych informacji i własnych domysłów prowadzi do skonstruowania wniosku o jednej autorce wszystkich książek. Trzeba przyznać, że w dużej mierze teza ta poparta jest jedynie przypuszczeniami, którymi autor wręcz zarzuca odbiorcę swojej publikacji. Z pewnością teoria zrodzona na łamach książki jest skuteczną polemiką z istniejącą legendą genialnych sióstr. Autor nieodwołalnie wzbudził moją ciekawość i swoistą niepewność w tym temacie. Niemałego smaczku dodaje również informacja, jakoby Charlotte umiała tworzyć anagramy, które według Michele Carter, zawierają jej powieści i ukazują tym samym zatuszowaną prawdę o jej życiu. Niestety już nigdy nie dowiemy się jaka jest prawda, gdyż Charlotte skutecznie zadbała o powodzenie legendy swojej rodziny.

Trzeba przyznać, że Eryk Ostrowski pisząc biografię, wykonał iście syzyfową pracę. "Charlotte Brontë i jej siostry śpiące" to bowiem zbiór wielu tekstów źródłowych, które ukazują nam odmienione oblicze rodziny Brontë. Najbardziej szokującym jest jednak przedstawienie postaci samej Charlotte, tak innej niż znany nam obraz kobiety oddanej wyłącznie pisaniu. Autor w swojej książce bardzo często odwołuje się równie do opinii innych badaczy zajmujących się życiem tej rodziny. To dobry zabieg, pozwalający na różnorodność interpretacyjną.

Na uwagę zasługuje niewątpliwie bardzo udane wydanie samej publikacji. Twarda obwoluta, dobrej jakości papier, plus duża ilość wplatanych w tekst Eryka Ostrowskiego cytatów, wierszy, ilustracji, zdjęć i akwareli. Do tego wszystkiego na końcu książki zawarto kalendarium porządkujące dzieje rodziny Brontë, pełniące funkcje swoistej wiedzy w pigułce. Na końcu biografii znajdziecie również apendyks, w którym między innymi zawarto przedmowę do książki "Wichrowe wzgórza".

Publikacja Eryka Ostrowskiego nie odpowiedziała na pytanie czy autorką wszystkich książek sióstr Brontë jest w rzeczywistości wyłącznie Charlotte. Nie odpowiedziała, gdyż prawda została na zawsze ukryta przed światem wraz ze śmiercią autorki "Jane Eyre". Autor jednak przy pomocy poetyckiego języka i własnych przemyśleń, przedstawił czytelnikom kawałek innego świata. Świata, w którym być może Charlotte była najprzebieglejszą autorką swoich czasów jaką znamy, a powieści sióstr stanowią odpowiedź na pytanie postawione przez autora. Jeżeli chcecie zweryfikować swoją opinię w temacie przypuszczalnej mistyfikacji zaplanowanej przez Charlotte Brontë, zachęcam do lektury. Książka na pewno skłania do szeroko pojętej polemiki.

"Możliwe, że były trzy genialne siostry.

Możliwe, że była jedna, która przekonała pozostałe, by uległy jej pomysłowi i biblijnie obdzieliła je talentami".

Eryk Ostrowski

Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu MG

 

Recenzja bierze udział w WYZWANIU