sobota, 17 sierpnia 2013

Max Brooks – "World War Z"




"Większość ludzi nie wierzy, że coś może ich spotkać, dopóki sami nie staną oko w oko z problemem. To nie wynika z głupoty, nie jest słabością – po prostu taka jest ludzka natura."




Motyw zombie obecny jest w działach szeroko pojętej kultury od wieków. Literatura, sztuka, kino – wszędzie natkniemy się na historie o chodzących trupach. Trudno więc o oryginalność i swoistą świeżość w tym temacie. A jednak powstanie książki, o której stało się głośno za sprawą niedawnej ekranizacji filmowej dowodzi, że używając znanych postaci z horrorów, można przekazać głębszy przekaz.

Max Brooks to amerykański pisarz, aktor i autor scenariuszy, tworzący w obszarze gatunku science-fiction. Wychował się w rodzinie związanej z filmem, jest synem słynnego reżysera Mela Brooksa. Jako aktor występował epizodycznie w paru serialach. Brooks w 2003 r. wydał książkę pt. "The Zombie Survival Guide" – poradnik dotyczący przeżycia w przypadku ataku zombie. W 2006 r. wydał kontynuację tematu zombie – "World War Z".

Książka Maxa Brooksa to zbiór wywiadów i reportaży z ludźmi biorącymi udział w Wielkiej Wojnie z zombie. Stworzony przez Brooksa autor, opracowywał raport dotyczący wojny, jednakże nie wszystkie artykuły zostały przyjęte do oficjalnej wersji. Odrzucone materiały, zostały przez niego scalone w całość i tak powstał cały zbiór. Książka składa się z ośmiu rozdziałów, podzielonych na reportaże, w których swoje relacje z wojny z pandemią żywych trupów opowiadają różni świadkowie - od zwykłych ludzi po zawodowych żołnierzy. Książka ukazuje całą skalę problemów, z jakimi może borykać się ludzkość podczas globalnej katastrofy.

Wybrany przez Maxa Brooksa motyw śmiertelnego wirusa, który opanowując ludzkość zamienia mieszkańców Ziemi w żywe trupy jest jedynie punktem wyjścia, pretekstem do ukazania skali problemów jakie pojawiają się w obliczu nieprzewidywalnej apokalipsy. Fikcyjny reportażysta rozmawiając z wieloma świadkami z całego świata od Ameryki, po Rosję, Chiny i Antarktydę, którzy przeżyli zarazę zombie, ukazuje wielkość problemów ekonomicznych, politycznych i społecznych dotykających różne narody świata. Trzeba przyznać, iż szczegółowość relacji, głębia przemyśleń oraz alternatywna wizja świata w kontekście politycznym po zagładzie, wpływa na wyobraźnię czytelnika. Autor poprzez swoje paradokumentalne wywiady, zmienia układ polityczny i militarny na świecie w aspekcie globalnym. Czytelnik zadaje sobie więc pytanie: "A co gdyby naprawdę taki czarny scenariusz się spełnił?"

Relacje świadków i ich wspomnienia dotyczące wydarzeń od pojawienia się pierwszego pacjenta zero w Chinach, przedstawiają mocno realistyczny obraz apokalipsy, okraszony naturalizmem. Decyzje ludzi, ich emocje i dylematy w obliczu spotkania z zombie są mocno autentyczne. Pisarzowi udało się sprawić wrażenie czytania prawdziwych relacji naocznych świadków wojny z zombie. A przecież to książka podchodząca pod nurt fantastyki naukowej.

Odnosząc się dalej do tematu wielu historii przedstawionych na łamach książki, autor zastosował znakomity zabieg. Mianowicie uczestnikami jego wywiadów są ludzie reprezentujący przeróżne grupy społeczne, wyznania religijne i przekonania polityczne. Taki rozstrzał kulturowy pozwala ukazać stanowiska i odczucia ludzi z przeróżnych perspektyw: żołnierza, studenta, ogrodnika czy przemytnika. Spostrzegawczy czytelnik zauważy pewną analogię do ogólnie panujących narodowych stereotypów, jednakże nie jest to nadmiernie widoczne i nie zaburza odbioru książki jako całości.

Umiejscowienie zombie jako przyczyny globalnej katastrofy, służy ukazaniu poczynań ludzkości w obliczu rosnącego zagrożenia. Ukazaniu wielkiej determinacji, woli walki czy przetrwania. Autor jednak nie dotyka zachowań wyłącznie zasługujących na uznanie, w opowieściach świadków można bowiem się spotkać również z aktami przemocy, rabunku czy totalnej rezygnacji. Wizja świata w czasie wojny i tuż po niej ukazana jest z obydwu stron – chwalebnej i zasługującej na potępienie. Można pokusić się o stwierdzenie, że motyw wojny ludzkości z żywymi trupami jest środkiem do ukazania złożonej natury człowieka oraz ogólnoświatowych wartości.

Trzeba przyznać, iż ujęcie tematu zombie w postaci paradokumentalnych reportaży jest naprawdę świeżym podejściem, zasługującym na szersze przedstawienie. Cała gama globalnych problemów spowodowana pojawieniem się śmiertelnego wirusa zamieniającego ludzi w martwe istoty, mogłaby w zasadzie powstać pod wpływem każdej, innej katastrofy o takim zasięgu. Dlaczego więc autor wybrał akurat taki motyw? Z pewnością celem zaskoczenia potencjalnego czytelnika i wywołania pewnej dozy konsternacji. Jedno jest pewne – zabieg ten udał się znakomicie. "World War Z" z pewnością zaskoczy niejednego sympatyka zombie. To nietuzinkowa lektura, której autor unikając sztampowej fabuły, stworzył naprawdę oryginalne dzieło. Czy muszę was więcej zachęcać?

"Nie wiem, czy wielkie czasy tworzą wielkich ludzi, ale w ich unicestwianiu są naprawdę doskonałe."





W lipcu tego roku, na ekrany polskich kin weszła ekranizacja dzieła Maxa Brooksa o takim samym tytule. "World War Z" w reżyserii Marca Forstera nie jest jednak wierną kopią książki. Można pokusić się o stwierdzenie, iż jedynie tytuł i motyw zombie jest częścią wspólną książki i filmu. 

Gerry Lane, w tej roli Brad Pitt, były pracownik ONZ wraz z żoną i dwiema córkami napotyka wielki korek w centrum miasta. Tak zaczyna się wielka apokalipsa ludzkości, wywołana rozprzestrzeniającym się wirusem, zamieniającym ludzi w zombie. Gerry za cenę ochrony swojej rodziny musi podjąć się misji, która pozwoli odkryć pierwotne źródło pandemii.

Adaptacji filmowej książki Maxa Brooksa bliżej do kina akcji niż typowego horroru. Nie zobaczycie w filmie hektolitrów krwi czy scen mrożących krew w żyłach. Akcja filmu toczy się dość szybko i wartko, ze względu na ciągłe przemieszczanie się głównego bohatera. Dość ciekawym pomysłem było ukazanie Izraela z jego wielkim murem, oddzielającym żywych od zombie. Efekty specjalne w kilku miejscach w filmie zasługują na uznanie, jednak całościowo nie są imponujące. Mam także wrażenie, że gra aktorska Brada Pitta nie do końca współgrała z jego postacią filmową. Zainteresowanie może natomiast wzbudzić pomysł na pokonanie plagi zombie, który mnie zaskoczył.

Nie uważam filmu "World War Z" za arcydzieło amerykańskiej kinematografii, jednakże czas spędzony z Bradem Pittem i hordą zombie, z pewnością nie był czasem straconym. Polecam najpierw przeczytać książkę, a potem obejrzeć film.



Max Brooks





29 komentarzy:

  1. Nie lubię nurtu S-F, aczkolwiek ciekawym wydaje się zabieg relacjonowania stosunku do zombie przez różnych kulturowo ludzi, pewnie wymagało to od autora dużej pracy

    OdpowiedzUsuń
  2. Zaczęłam oglądać film, ale nie wiem czy mi się spodoba.
    Pozdrawiam serdecznie :)

    OdpowiedzUsuń
  3. Tym razem książka nie w moim typie.

    OdpowiedzUsuń
  4. Słyszalam tylko o filmie, a książka, może wstyd się przyznac, była mi nieznana. Zrobie tak jak mówisz, najpierw książka potem film :)

    OdpowiedzUsuń
  5. Zainteresowana zostałam. Teraz będę szukała tej pozycji. Bardzo lubię filmy jak i literaturę w tych klimatach.
    Pozdrawiam Stag.

    OdpowiedzUsuń
  6. Nie przepadam za tematyką zombie, ale chyba mogę zrobić wyjątek :)

    OdpowiedzUsuń
  7. Nie czytałam jeszcze żadnej książki o zombie, ale chętnie tę pozycję przeczytam, bo mnie zaciekawiła. Czasami dobrze jest sięgnąć po coś innego:)

    OdpowiedzUsuń
  8. To zdecydowanie nie dla mnie książka, zombie nie są moim ulubionym motywem ;)

    OdpowiedzUsuń
  9. Z chęcią przeczytam książkę i obejrzę film. Zdecydowanie uważam, że czas spędzony z Bradem Pittem nie będzie straconym;D

    OdpowiedzUsuń
  10. Nie przepadam za tematem żywych trupów więc odpuszczę sobie ją jak i film :-)

    OdpowiedzUsuń
  11. Nie dla mnie. Nie jestem fanką takich filmów :) Pozdrawiam, Livresland :*

    OdpowiedzUsuń
  12. Raczej dla mojego męża niż dla mnie, ale film obejrzę.

    OdpowiedzUsuń
  13. Widziałam film, ale - jako że wszyscy polecają książkę - może zapoznam się również z pierwowzorem. Powiem ci, że film mnie nie wciągnął, chociaż uśmiechnęłam się na wzmiankę o śmierci prezydenta. Zabrakło mi bardziej szczegółowego ukazania postapokaliptycznego społeczeństwa (okej, to chyba nie ten gatunek, czas się przyznać, że nie lubię kina akcji).

    OdpowiedzUsuń
  14. Słyszałam o filmie, może i z książką spróbuję :)

    OdpowiedzUsuń
  15. Film widziałem i podobał mi się :) A do książki się przymierzam :)

    OdpowiedzUsuń
  16. Bardzo ciekawa forma powieści!

    OdpowiedzUsuń
  17. Ta książka to moje klimaty :-)

    OdpowiedzUsuń
  18. Świetny tekst! O książce oczywiście słyszałam i mam zamiar ją poznać jak najszybciej. Do wszelkich książek, gier i filmów z zombie nie trzeba mnie namawiać :)

    OdpowiedzUsuń
  19. Nie potrafię przekonać się do zombie. Zdecydowanie wolę wampiry. Są w moim odczuciu znacznie sympatyczniejsze, przynajmniej wizualnie ;-)
    Co do powyższej produkcji, miałam okazję ją obejrzeć, ale nie skorzystałam i wybrałam inny film. W sumie nie żałuje, ale może kiedyś z czystej ciekawości pokuszę się na ten film.

    OdpowiedzUsuń
  20. Ciekawa recenzja, jednak nie potrafię się przekonać do czytania o zombie.

    OdpowiedzUsuń
  21. O kurczę! Nie miałam pojęcia, że film powstał na podstawie książki :) Dobrze, że jeszcze go nie widziałam, bo mam okazję teraz poszukać tej książki i najpierw się z nią zapoznać.

    OdpowiedzUsuń
  22. Ojeju, chciałam iść do kina na ten film, a tu patrzę - jest książka! I w dodatku całkiem niezła! No to narobiłaś mi apetytu - zatem najpierw książka, a potem obejrzę film, o!

    OdpowiedzUsuń
  23. Na pewno zapoznam się z tą książką, bo są to zdecydowanie moje klimaty. :)

    OdpowiedzUsuń
  24. Tylko utwierdziłaś mnie w przekonaniu, że książka jest "grzechu warta"

    OdpowiedzUsuń
  25. Z każdą pozytywną recenzją coraz bardziej przegnę przeczytać :)

    OdpowiedzUsuń
  26. tak zrobię - najpierw książka, potem film :)

    OdpowiedzUsuń
  27. Tematyka książki raczej nie dla mnie, o filmie też już wiele słyszałam. Również raczej nie obejrzę, oczywiście nie ze względu na Twoją recenzję, która jest bardzo zachęcająca. Wiem po prostu, że to mi się nie spodoba.

    OdpowiedzUsuń
  28. Wydaje mi się, że podobny motyw był w Jestem Legendą. Niemniej jednak z chęcią przeczytam tą książkę. Spróbuję to zrobić przed obejrzeniem filmu : )

    OdpowiedzUsuń
  29. Całość musi wyglądać bardzo realistycznie! Ciekawi mnie ten pomysł, bo to naprawdę coś oryginalnego.

    OdpowiedzUsuń

Dziękuję wszystkim za ślad, który tutaj zostawiacie :)